Προβληματισμός για τα πρότυπα ασφάλειας στα νέα μικρά αυτοκίνητα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συζητά τη δημιουργία μιας νέας κατηγορίας μικρών ηλεκτρικών αυτοκινήτων με στόχο να γίνουν οικονομικά πιο προσιτά και να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία απέναντι στον εντεινόμενο ανταγωνισμό από ασιατικούς και κυρίως κινεζικούς κατασκευαστές. Η ιδέα βασίζεται στην παραδοχή ότι τα μικρότερα οχήματα απαιτούν λιγότερες πρώτες ύλες, έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας και μπορούν να αποτελέσουν ελκυστική λύση για τις καθημερινές μετακινήσεις στις πόλεις. Παράλληλα, εξετάζονται επιπλέον κίνητρα, όπως ευκολότερη πρόσβαση σε θέσεις στάθμευσης και υποδομές φόρτισης, ειδικά φορολογικά καθεστώτα και προγράμματα ενίσχυσης αγοράς, ώστε να ενισχυθεί η διάδοση αυτής της κατηγορίας.

Ωστόσο, μέσα στις προτάσεις περιλαμβάνεται και μια δεκαετής εξαίρεση από βασικά νέα πρότυπα ασφάλειας για τα μικρά αυτά ηλεκτρικά αυτοκίνητα, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της οδικής ασφάλειας. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Οδική Προστασία κάνει λόγο για επιλογή που αγγίζει τα όρια της ακραίας αμέλειας, επισημαίνοντας ότι για δέκα χρόνια θα μπορούσαν να κυκλοφορούν στην αγορά οχήματα χωρίς τα πιο σύγχρονα συστήματα παθητικής και ενεργητικής ασφάλειας, σε μια περίοδο όπου η τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να προλαμβάνει και να μειώνει δραστικά τα τροχαία ατυχήματα.

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι πάνω από το 70% των θανάτων σε αστικές συγκρούσεις αφορά ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου, πεζούς, ποδηλάτες και μοτοσικλετιστές. Είναι εκείνοι που αλληλεπιδρούν συχνότερα με μικρά αυτοκίνητα στο πυκνό αστικό περιβάλλον. Σύγχρονες τεχνολογίες όπως το αυτόματο φρενάρισμα έκτακτης ανάγκης με ανίχνευση πεζών και ποδηλατών, τα συστήματα αποφυγής σύγκρουσης κατά το άνοιγμα πόρτας προς το οδόστρωμα, προειδοποιήσεις παρέκκλισης λωρίδας και προηγμένα συστήματα παθητικής προστασίας έχουν αποδειχθεί στην πράξη ότι μειώνουν σοβαρούς τραυματισμούς και θανάτους. Η προοπτική τα νέα μικρά ηλεκτρικά οχήματα να εξαιρούνται για μια δεκαετία από την υποχρεωτική ενσωμάτωση τέτοιων συστημάτων προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία.

Την ίδια στιγμή, η συζήτηση στην Ευρώπη συχνά παραπέμπει σε παραδείγματα όπως τα ιαπωνικά «μίνι οχήματα», όπου οι μικρές διαστάσεις και η χαμηλή ισχύς συνδυάζονται με προσιτή τιμή. Ωστόσο, στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα τίθεται με ακόμη μεγαλύτερη ένταση το ζήτημα να μη θυσιαστεί η ασφάλεια στο όνομα της μείωσης κόστους. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Οδική Προστασία υπογραμμίζει ότι, αν  η Ευρώπη θέλει να πετύχει τους στόχους της για σημαντική μείωση των νεκρών και των σοβαρά τραυματιών στους δρόμους, τα πρότυπα ασφάλειας δεν μπορούν να «παγώνουν» για λόγους ανταγωνιστικότητας, αλλά οφείλουν να εξελίσσονται παράλληλα με την τεχνολογική πρόοδο.

Επομένως, γεννιέται ένα κρίσιμο πολιτικό ερώτημα – δίλημμα και ειδικότερα, αν η Ευρώπη θα επιλέξει την ταχεία και φθηνή διάδοση μικρών ηλεκτρικών αυτοκινήτων ή αν θα επιμείνει στην πλήρη ενσωμάτωση των πιο προηγμένων συστημάτων ασφάλειας από την πρώτη στιγμή. Η απάντηση δεν αφορά μόνο τη βιομηχανική στρατηγική και την πράσινη μετάβαση, αλλά αγγίζει άμεσα την καθημερινή ασφάλεια εκατομμυρίων πολιτών που κινούνται στους δρόμους των ευρωπαϊκών πόλεων.