Προς χαλάρωση ο ευρωπαϊκός στόχος για τα νέα αυτοκίνητα μετά το 2035

Τον τελευταίο καιρό η Ευρωπαϊκή Ένωση επανεξετάζει και ουσιαστικά χαλαρώνει τον στόχο για καθολική απαγόρευση πωλήσεων νέων αυτοκινήτων με κινητήρες βενζίνης και diesel από το 2035, ένα από τα πιο φιλόδοξα μέτρα του ευρωπαϊκού Green Deal για τη μείωση των εκπομπών CO₂ από τις μεταφορές.

Το αρχικό πλαίσιο, που είχε εγκριθεί το 2023 στο πλαίσιο του πακέτου Fit for 55 και των κανόνων για τον περιορισμό των εκπομπών των νέων οχημάτων, προέβλεπε ότι από το 2035 όλα τα νέα αυτοκίνητα που θα πωλούνται στην ΕΕ θα πρέπει να έχουν μηδενικές εκπομπές CO₂ — ουσιαστικά ηλεκτρικά ή αντίστοιχα οχήματα μηδενικού αποτυπώματος. Αυτό ήταν ένα από τα πλέον φιλόδοξα σημεία της στρατηγικής για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.

Όμως, οι πιέσεις από μεγάλα κράτη μέλη με ισχυρή αυτοκινητοβιομηχανία, όπως η Γερμανία και η Ιταλία, αλλά και από οργανώσεις κατασκευαστών, έχουν οδηγήσει την Κομισιόν να χαλαρώσει τον στόχο. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα σχέδια και ανακοινώσεις, ο ποσοστιαίος στόχος των 100% μείωσης εκπομπών CO₂ από το 2035 αλλάζει και πλέον τυπικά απαιτείται μείωση 90%, αφήνοντας περιθώριο να συνεχίσουν να διατίθενται στην αγορά ορισμένα οχήματα με θερμικό κινητήρα ή υβριδικά, υπό συγκεκριμένες περιβαλλοντικές προϋποθέσεις.

Η αναθεώρηση αυτή σημαίνει πρακτικά ότι μέχρι 10% του στόλου των νέων αυτοκινήτων θα μπορεί να περιλαμβάνει αυτοκίνητα με κινητήρες εσωτερικής καύσης, αρκεί οι κατασκευαστές να αντισταθμίζουν τις εκπομπές με μέσα όπως βιοκαύσιμα, συνθετικά καύσιμα (e-fuels) ή χρήση χάλυβα με χαμηλό ανθρακικό αποτύπωμα. Οι νέοι κανόνες στοχεύουν επίσης να ενισχύσουν την εγχώρια παραγωγή, υποστηρίζοντας «ευρωπαϊκές» λύσεις και βιομηχανικούς κλάδους.

Η αλλαγή αυτή προέρχεται εν μέσω διχογνωμιών μεταξύ κρατών μελών και ενδιαφερόμενων φορέων. Κράτη όπως η Γαλλία και η Ισπανία έχουν ζητήσει να διατηρηθεί ο αρχικός στόχος του 100%, τονίζοντας ότι αυτός είναι απαραίτητος για την επίτευξη των κλιματικών στόχων και για να προωθήσει περαιτέρω την ηλεκτρική κινητικότητα.

Από την άλλη πλευρά, εκπρόσωποι της αυτοκινητοβιομηχανίας και ορισμένες κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι η ταχεία μετάβαση στην πλήρη ηλεκτροκίνηση είναι δύσκολη χωρίς περαιτέρω ανάπτυξη υποδομών φόρτισης, μειώσεις στο κόστος των EV και ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής μπαταριών· διαφορετικά, θα επηρεαστεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας στην παγκόσμια αγορά, ειδικά μπροστά στον αυξανόμενο ρόλο των κινεζικών κατασκευαστών.

Η αναθεώρηση αυτή θεωρείται ως μια ουσιαστική αλλαγή κατεύθυνσης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία μέχρι τώρα αποτελούσε ηγέτιδα δύναμη στην προώθηση ηλεκτρικών οχημάτων και στην καθιέρωση αυστηρών κανόνων για τις εκπομπές ρύπων. Οι επικριτές της νέας προσέγγισης προειδοποιούν ότι μπορεί να καθυστερήσει τη διείσδυση των EV στην αγορά, να στείλει αρνητικό μήνυμα για τις επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες και να δυσκολέψει την επίτευξη των ευρύτερων κλιματικών στόχων της ΕΕ.

Τα τελικά κείμενα της νομοθεσίας και οι λεπτομέρειες των κανόνων θα καθοριστούν μετά από διαβουλεύσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κυβερνήσεων των κρατών μελών, αλλά είναι σαφές ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια από τις πιο σημαντικές αναπροσαρμογές πολιτικών για την κινητικότητα και την πράσινη μετάβαση στην Ευρώπη.